Πέμπτη πρωί. Χτυπά το τηλέφωνο του καταστήματος. Είναι η κυρία που κάθε μήνα παραγγέλνει από το e-shop σας τα ίδια πράγματα. «Πάλι δεν μπορώ να μπω», λέει. «Πάτησα εκεί που λέει ότι ξέχασα τον κωδικό, αλλά δεν μου ήρθε τίποτα».

Είναι η τρίτη φορά φέτος. Την πρώτη φορά τής είπατε να κοιτάξει στα ανεπιθύμητα. Τη δεύτερη, έφτιαξε καινούργιο λογαριασμό με το email της κόρης της, και τώρα οι παραγγελίες της είναι μοιρασμένες σε δύο λογαριασμούς. Αυτή τη φορά τής λέτε «πείτε μου τι θέλετε, και περνάω εγώ την παραγγελία».

Η παραγγελία σώθηκε. Σκεφτείτε όμως τι έγινε: ένα e-shop που φτιάχτηκε για να παίρνει παραγγελίες χωρίς εσάς χρειάστηκε εσάς για να πάρει μία.

Αυτή που τηλεφωνεί είναι η τυχερή περίπτωση

Η κυρία αυτή σάς ξέρει και σας εμπιστεύεται, γι’ αυτό πήρε τηλέφωνο. Οι περισσότεροι πελάτες δεν το κάνουν. Κλείνουν τη σελίδα και ψωνίζουν αλλού, ή αφήνουν την παραγγελία για «αργότερα», που συνήθως δεν έρχεται.

Το Baymard Institute, που μελετά πώς ψωνίζει ο κόσμος στο ίντερνετ, το έχει δει στις δοκιμές του σε μεγάλα e-shop. Από όσους προσπάθησαν να μπουν στον λογαριασμό που ήδη είχαν, σχεδόν ένας στους πέντε δεν ολοκλήρωσε τελικά την αγορά, επειδή είχε ξεχάσει τον κωδικό και κόλλησε στην επαναφορά του. Οι περισσότεροι σταμάτησαν περιμένοντας ένα email που αργούσε ή είχε πέσει στα ανεπιθύμητα. Δηλαδή πελάτες που είχαν ήδη διαλέξει το κατάστημα, όχι άγνωστοι που δίσταζαν.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα e-shop. Το ίδιο συμβαίνει στη σελίδα όπου ο πελάτης κατεβάζει τα παραστατικά του, στο σύστημα κρατήσεων, στην περιοχή όπου ο συνεργάτης σας βλέπει τιμές χονδρικής. Όπου ζητάτε κωδικό, κάποιος θα τον ξεχάσει.

Πρώτη ερώτηση: χρειάζεται λογαριασμός;

Ο κωδικός που δεν ξεχνιέται ποτέ είναι αυτός που δεν ζητήθηκε. Πριν από οτιδήποτε άλλο, λοιπόν, αξίζει να ρωτήσετε τι κερδίζει ο πελάτης από τον λογαριασμό.

Σε ένα e-shop, όποιος αγοράζει μία φορά δεν κερδίζει συνήθως τίποτα. Γι’ αυτό η αγορά χωρίς λογαριασμό, ως επισκέπτης, πρέπει να υπάρχει και να φαίνεται. Τους αριθμούς γι’ αυτό τους έχω γράψει στο άρθρο για την εγκατάλειψη καλαθιού, και δεν θα τους επαναλάβω εδώ.

Για όποιον επιστρέφει όμως, ο λογαριασμός έχει νόημα: βλέπει τι παρήγγειλε την προηγούμενη φορά, το ξαναπαραγγέλνει με ένα πάτημα, βρίσκει τα παραστατικά του. Η κυρία της αρχής θέλει λογαριασμό. Αυτό που δεν θέλει είναι να θυμάται κωδικό.

Και αυτά τα δύο δεν πάνε πια υποχρεωτικά μαζί.

Οι κανόνες που κάνουν τους κωδικούς να ξεχνιούνται

Πρώτα όμως, από πού ξεκινά το πρόβλημα. Πολλά sites ζητούν κωδικό με τουλάχιστον ένα κεφαλαίο γράμμα, έναν αριθμό και ένα σύμβολο. Κάποια ζητούν αλλαγή κάθε λίγους μήνες. Άλλα δεν επιτρέπουν επικόλληση στο πεδίο του κωδικού, οπότε όποιος τον έχει αποθηκευμένο στο κινητό του πρέπει να τον πληκτρολογήσει γράμμα γράμμα. Όλα αυτά μπήκαν για ασφάλεια. Στην πράξη, ο πελάτης φτιάχνει κάτι σαν «Maria2024!», δεν το θυμάται σε τρεις μήνες, και πατά «ξέχασα τον κωδικό».

Το NIST, το αμερικανικό ινστιτούτο προτύπων, γράφει τους κανόνες σύνδεσης για τις υπηρεσίες της αμερικανικής κυβέρνησης, και πολλοί άλλοι τους παίρνουν ως σημείο αναφοράς. Η νέα έκδοσή τους, που οριστικοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2025, το λέει ρητά: οι κανόνες σύνθεσης, όπως το κεφαλαίο, ο αριθμός και το σύμβολο, δεν πρέπει να επιβάλλονται. Ούτε η αλλαγή κωδικού σε τακτά διαστήματα, εκτός αν υπάρχει ένδειξη ότι ο κωδικός έχει διαρρεύσει. Και τα προγράμματα που αποθηκεύουν και συμπληρώνουν κωδικούς πρέπει να επιτρέπονται. Αυτό που ζητά αντί για όλα αυτά είναι ένας αρκετά μακρύς κωδικός, ακόμη και μια φράση, και έλεγχος ότι ο κωδικός δεν είναι από τους πολύ συνηθισμένους ούτε από όσους έχουν ήδη διαρρεύσει.

Με άλλα λόγια, οι κανόνες που κάνουν τον κωδικό δύσκολο στη μνήμη δεν τον κάνουν απαραίτητα πιο ασφαλή. Κάνουν απλώς πιο πιθανό να πατήσει ο πελάτης «ξέχασα τον κωδικό».

Σύνδεση χωρίς κωδικό

Σήμερα υπάρχουν τρόποι να μπαίνει ο πελάτης στον λογαριασμό του χωρίς να θυμάται τίποτα.

Ο πρώτος είναι ο πιο απλός. Ο πελάτης γράφει το email του, και το site τού στέλνει έναν σύνδεσμο ή έναν κωδικό μιας χρήσης, λίγα ψηφία που ισχύουν για λίγα λεπτά και δεν χρειάζεται να τα θυμάται. Πατά τον σύνδεσμο ή γράφει τα ψηφία, και είναι μέσα. Κάθε σύνδεση είναι στην ουσία ένα «ξέχασα τον κωδικό», μόνο που δεν χρειάζεται να ορίσει καινούργιο. Έχει όμως μια προϋπόθεση: τα email του site πρέπει να φτάνουν, και να φτάνουν γρήγορα.

Ο δεύτερος λέγεται passkey. Ο πελάτης μπαίνει όπως ξεκλειδώνει το κινητό του: με το δάχτυλο, με το πρόσωπο ή με το PIN της συσκευής. Δεν υπάρχει κωδικός να ξεχάσει, ούτε κωδικός που μπορεί να του αποσπάσει κάποιος με ένα ψεύτικο email. Τα passkeys τα υποστηρίζουν πλέον τα σύγχρονα κινητά iPhone και Android και οι υπολογιστές με Windows και Mac. Η FIDO Alliance, ο οργανισμός που προωθεί τη σύνδεση χωρίς κωδικούς, ρώτησε εννέα εταιρείες-μέλη της που τα χρησιμοποιούν. Ανέφεραν έως και 81% λιγότερα αιτήματα υποστήριξης για προβλήματα σύνδεσης. Είναι στοιχεία που έδωσαν οι ίδιες οι εταιρείες, όχι ανεξάρτητη μέτρηση. Δείχνουν όμως πού πάει το πράγμα.

Ο τρίτος είναι η σύνδεση με τον λογαριασμό Google ή Apple που ο πελάτης έχει ήδη. Είναι βολική, αρκεί να μην είναι ο μόνος τρόπος, γιατί δεν έχουν όλοι τέτοιον λογαριασμό, ούτε θέλουν όλοι να τον συνδέσουν με ένα κατάστημα.

Δεν χρειάζεται να υπάρχουν και οι τρεις τρόποι. Χρειάζεται ο πελάτης να μπαίνει χωρίς να πρέπει να θυμάται κάτι που θα ξεχάσει. Ποιος τρόπος ταιριάζει εξαρτάται από το ποιοι είναι οι πελάτες σας και με ποιο σύστημα είναι φτιαγμένο το site σας.

Όταν ο πελάτης πατά «ξέχασα τον κωδικό»

Όσο υπάρχουν κωδικοί, θα υπάρχει και αυτό το κουμπί. Και εκεί κρίνεται αν ο πελάτης θα μείνει ή θα φύγει.

Το πρώτο πρόβλημα είναι το email που δεν έρχεται. Η κυρία της αρχής δεν έφτιαξε δεύτερο λογαριασμό από απροσεξία. Τον έφτιαξε γιατί το email για νέο κωδικό δεν της ήρθε ποτέ. Συνήθως έχει πέσει στα ανεπιθύμητα, ή δεν έφτασε καθόλου, γιατί το site στέλνει τα email του με τρόπο που οι πάροχοι email, όπως το Gmail και το Outlook, δεν εμπιστεύονται. Γιατί συμβαίνει αυτό, το εξηγώ στο «Γιατί τα email σας πέφτουν στα ανεπιθύμητα». Ένα site που στέλνει συνδέσμους εισόδου, συνδέσμους για νέο κωδικό και επιβεβαιώσεις παραγγελιών πρέπει να είναι βέβαιο ότι τα μηνύματά του φτάνουν.

Το δεύτερο είναι ο δρόμος μέχρι να ξαναμπεί. Κάθε επιπλέον βήμα, κάθε σύνδεσμος που δεν ανοίγει στη συσκευή όπου ο πελάτης διάβασε το email, κάθε καλάθι που χάνεται στη διαδρομή, είναι μια ακόμη ευκαιρία να τα παρατήσει και να ψωνίσει αλλού.

Το τρίτο είναι ποιος ξέρει τους κωδικούς των πελατών σας. Η σωστή απάντηση είναι κανείς, ούτε εσείς. Αν, όταν τηλεφωνεί ένας πελάτης, του ορίζετε εσείς κωδικό και του τον λέτε στο τηλέφωνο, τότε όποιος τηλεφωνήσει λέγοντας ότι είναι ο πελάτης σας μπορεί να μπει στον λογαριασμό του και να δει τις παραγγελίες, τις διευθύνσεις και τα στοιχεία του. Στο άρθρο «Κάποιος μιλάει στο όνομά σας» γράφω για κάποιον που παριστάνει εσάς. Εδώ κάποιος παριστάνει τον πελάτη σας. Στο τηλέφωνο, το σωστό είναι να του ξαναστείλετε τον σύνδεσμο για νέο κωδικό στο email που έχει ήδη δηλώσει, όχι σε όποιο σας πει εκείνη τη στιγμή. Αν ούτε τότε του έρθει, το πρόβλημα είναι στο site, όχι στον πελάτη, και είναι θέμα για αυτόν που το φροντίζει.

Και κάτι για να μην μπερδευτείτε: όλα αυτά αφορούν τους πελάτες σας. Για τους λογαριασμούς από τους οποίους διαχειρίζεστε εσείς το site και το email σας, η επαλήθευση δύο βημάτων, δηλαδή κωδικός και επιπλέον επιβεβαίωση από το κινητό σας, είναι απαραίτητη, όπως γράφω στο ίδιο άρθρο.

Ένα σημάδι αρκεί

Αν έστω και ένας πελάτης σάς έχει πει ότι δεν του ήρθε το email για νέο κωδικό, δεν είναι ο μόνος που το έπαθε. Είναι ο μόνος που σας το είπε.

Ό,τι εμπόδισε εκείνον, εμποδίζει και τους υπόλοιπους πελάτες σας. Με τη διαφορά ότι εκείνοι δεν θα σας το πουν.

Τρίτη φορά

Η κυρία της αρχής δεν θα σας πει ποτέ ότι το site σας είναι δύσκολο. Θα σας πει «εγώ φταίω, δεν τα πάω καλά με αυτά». Και κάποια μέρα που θα βιάζεται, και εσείς δεν θα μπορείτε να σηκώσετε το τηλέφωνο, θα παραγγείλει από κάπου όπου δεν χρειάζεται να θυμάται τίποτα.

Δεν φταίει εκείνη. Κανείς δεν θυμάται κωδικούς. Ένα site που το έχει λάβει υπόψη του δεν ζητά από τον πελάτη να θυμάται, και δεν ζητά από εσάς να περνάτε τις παραγγελίες του.

Αν οι πελάτες σας σάς παίρνουν τηλέφωνο επειδή δεν μπορούν να μπουν, ή αν δεν ξέρετε τι βρίσκει όποιος πατήσει «ξέχασα τον κωδικό» στο site σας, το κοιτάμε μαζί σας και σας δίνουμε γραπτώς τι βρήκαμε. Όταν φτιάχνουμε εμείς ένα site ή μια web εφαρμογή, η σύνδεση των πελατών σχεδιάζεται από την αρχή ώστε να μη χρειάζεται εσάς. Στείλτε μας μέσα από τη φόρμα τη διεύθυνση του site σας.

Η συνολική εικόνα: το άρθρο αυτό καλύπτει ένα κομμάτι ενός μεγαλύτερου θέματος. Αν ψάχνετε ολόκληρη την εικόνα, από την ανάθεση ως την αντικατάσταση, είναι στον οδηγό για το site σας.