Τρίτη μεσημέρι. Σας τηλεφωνεί ένας καλός πελάτης, ευδιάθετος: «Το εξοφλήσαμε το τιμολόγιο, στον καινούργιο σας λογαριασμό, όπως μας γράψατε».

Εσείς δεν του γράψατε τίποτα. Δεν έχετε καινούργιο λογαριασμό.

Του ζητάτε να σας προωθήσει το μήνυμα. Έχει το λογότυπό σας, την υπογραφή που μπαίνει στο τέλος των email σας, το τιμολόγιο του μήνα συνημμένο, και μια ευγενική παράγραφο: «λόγω αλλαγής τράπεζας, παρακαλούμε οι πληρωμές να γίνονται εφεξής στον παρακάτω λογαριασμό». Το διαβάζετε και σκέφτεστε το ίδιο που σκέφτηκε κι εκείνος: θα μπορούσε να το έχει στείλει το λογιστήριό σας.

Τα χρήματα έχουν φύγει. Και το επόμενο ερώτημα, που κανείς δεν θέλει να το κάνει πρώτος, είναι ποιος φταίει.

Το όνομά σας κυκλοφορεί και χωρίς εσάς

Ο πελάτης σας δεν εμπιστεύεται το κανάλι. Εμπιστεύεται το όνομα. Ένα email, μια σελίδα στο Facebook, ένα μήνυμα στο Viber, το τηλέφωνο δίπλα στο όνομά σας στη Google: αν γράφει την επιχείρησή σας, για εκείνον είστε εσείς.

Αυτό το ξέρει και όποιος θέλει να το εκμεταλλευτεί. Τα μέρη από όπου μπορεί να μιλήσει κάποιος στο όνομά σας είναι λίγα, και τα περισσότερα μπορείτε να τα κλείσετε ή να τα στενέψετε πριν συμβεί κάτι. Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Το email που έμοιαζε με δικό σας

Το πρώτο είναι το email. Ένα ψεύτικο email με το όνομά σας μπορεί να φτάσει με τρεις τρόπους.

Ο πρώτος: ο απατεώνας γράφει ως αποστολέα ακριβώς τη δική σας διεύθυνση. Το σύστημα του email, από τον τρόπο που φτιάχτηκε, το επιτρέπει, όπως έχω εξηγήσει στο άρθρο «Γιατί τα email σας πέφτουν στα ανεπιθύμητα». Εδώ υπάρχει άμυνα από τη μεριά σας. Τρεις ρυθμίσεις στο domain σας, δηλαδή στο όνομα που ακολουθεί το @ στη διεύθυνσή σας, λένε στους παραλήπτες ποιος επιτρέπεται να στέλνει στο όνομά σας. Λέγονται SPF, DKIM και DMARC, και όταν είναι ρυθμισμένες να ζητούν απόρριψη, τα μηνύματα που στέλνει κάποιος άλλος ως εσείς κόβονται πριν φτάσουν. Αν δεν τις έχετε, όποιος θέλει μπορεί να στείλει ως εσείς πολύ πιο εύκολα.

Ο δεύτερος: το μήνυμα έρχεται από διεύθυνση που απλώς μοιάζει με τη δική σας. Ένα γράμμα αλλαγμένο, μια παύλα παραπάνω, .com στο τέλος αντί για .gr. Εδώ καμία ρύθμιση στο δικό σας domain δεν βοηθά, γιατί το μήνυμα δεν χρησιμοποιεί καθόλου το δικό σας domain.

Ο τρίτος είναι ο χειρότερος: το μήνυμα έρχεται από τον πραγματικό σας λογαριασμό email, γιατί κάποιος βρήκε τον κωδικό σας και μπήκε. Τότε το μήνυμα είναι απάντηση σε πραγματική συζήτηση, με πραγματικά συνημμένα. Τίποτα δεν δείχνει ψεύτικο, γιατί ψεύτικος είναι μόνο αυτός που κάθεται στο πληκτρολόγιο. Εδώ η πρόληψη υπάρχει, η επαλήθευση δύο βημάτων, αλλά μόνο αν έχει ενεργοποιηθεί πριν μπει κάποιος.

Για τον δεύτερο τρόπο δεν υπάρχει τεχνική λύση, και για τον τρίτο η τεχνική λύση δεν αρκεί από μόνη της. Η άμυνα που μένει και για τους δύο είναι μια συμφωνία με τους πελάτες σας.

Η φράση που κοστίζει περισσότερο: «αλλάξαμε τραπεζικό λογαριασμό»

Όλα τα παραπάνω καταλήγουν συνήθως σε μία πρόταση: πληρώστε από εδώ και πέρα αλλού. Γι’ αυτό και η πιο αποτελεσματική άμυνα δεν είναι τεχνική. Είναι μια συμφωνία με τους πελάτες σας, γνωστή από πριν, ότι τα τραπεζικά σας στοιχεία δεν αλλάζουν ποτέ με email. Το πώς διατυπώνεται και πού μπαίνει ώστε να λειτουργεί τη μέρα που χρειάζεται μαθαίνεται στην πράξη, και είναι μέρος της δουλειάς μας.

Και μια λεπτομέρεια που αξίζει να ξέρετε: όποιος έφτιαξε το ψεύτικο email έβαλε συνήθως και ψεύτικο τηλέφωνο, και θα σηκώσει πρόθυμα το ακουστικό για να «επιβεβαιώσει».

Το ίδιο κόλπο δουλεύει και ανάποδα, όταν πληρώνετε εσείς. Ένα μήνυμα από προμηθευτή που «άλλαξε λογαριασμό» είναι ακριβώς η ίδια παγίδα, από την άλλη μεριά.

Υπάρχει και μια νεότερη βοήθεια από τις τράπεζες. Από τις 09/10/2025, οι τράπεζες της ευρωζώνης είναι υποχρεωμένες να ελέγχουν, πριν στείλουν τα χρήματα, αν το όνομα του δικαιούχου που γράψατε ταιριάζει με το IBAN, τον αριθμό του λογαριασμού που αρχίζει από GR. Αν δεν ταιριάζει, σας ειδοποιούν. Το ορίζει ο ευρωπαϊκός κανονισμός 2024/886, και ισχύει για κάθε μεταφορά σε ευρώ μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι χρήσιμο, αλλά έχει ένα όριο που πρέπει να ξέρετε: ο έλεγχος δεν σας εμποδίζει να προχωρήσετε. Σας προειδοποιεί, και η απόφαση μένει σε εσάς. Μια τέτοια ειδοποίηση είναι από τα πιο σαφή σημάδια ότι κάτι δεν πάει καλά.

Και στις μαζικές πληρωμές, όταν ανεβάζετε στο e-banking μια λίστα με πολλές πληρωμές μαζί, οι επιχειρήσεις μπορούν να έχουν απενεργοποιήσει τον έλεγχο. Εκεί η προειδοποίηση μπορεί να μην έρθει ποτέ.

Η σελίδα που δεν φτιάξατε εσείς

Το δεύτερο μέρος είναι τα κοινωνικά δίκτυα. Κάποιος φτιάχνει σελίδα με το όνομα και το λογότυπό σας, παίρνει φωτογραφίες από τη δική σας σελίδα, και γράφει στους ακόλουθούς σας: «κερδίσατε στον διαγωνισμό μας, συμπληρώστε τα στοιχεία της κάρτας σας για να σας στείλουμε το δώρο». Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με μηνύματα στο Viber ή στο WhatsApp, από άγνωστο αριθμό με το λογότυπό σας στη φωτογραφία προφίλ.

Οι πλατφόρμες έχουν διαδικασία αναφοράς για σελίδες που παριστάνουν μια επιχείρηση. Τη μεγάλη διαφορά όμως την κάνουν δύο πράγματα που πρέπει να υπάρχουν από πριν.

Το πρώτο είναι ο έλεγχος της δικής σας σελίδας, ένα θέμα που το έχω γράψει στο «Η σελίδα σας στο Facebook δεν είναι site». Μια σελίδα που την έχει κλέψει κάποιος μιλάει στο όνομά σας με τη δική σας φωνή, και αυτό είναι πολύ χειρότερο από μια ψεύτικη.

Το δεύτερο είναι ένα σημείο αναφοράς που το διαχειρίζεστε μόνο εσείς: το site σας, στη διεύθυνση που ήδη ξέρουν οι πελάτες σας. Όταν κάποιος αμφιβάλλει για μια σελίδα ή ένα μήνυμα, χωρίς τέτοιο σημείο δεν έχει πού να κοιτάξει.

Το κουτάκι στη Google που μπορεί να αλλάξει άλλος

Το τρίτο μέρος το προσπερνούν σχεδόν όλοι. Είναι το κουτάκι με το όνομά σας, το ωράριο και το τηλέφωνο, που βγαίνει όταν κάποιος σάς ψάχνει στη Google ή στους Χάρτες. Η Google το λέει «προφίλ επιχείρησης».

Αλλαγές σε αυτό μπορεί να προτείνει ο καθένας. Όταν κάποιος προτείνει μια αλλαγή που χρειάζεται έγκριση, η Google ειδοποιεί όποιον διαχειρίζεται το προφίλ, και εκείνος έχει τέσσερις ημέρες για να τη δεχτεί ή να την απορρίψει. Αν δεν απαντήσει, η Google μπορεί να τη δημοσιεύσει, αρκεί να τη στηρίζουν άλλες δημόσιες πληροφορίες. Για να έρθει όμως η ειδοποίηση σε εσάς, πρέπει να διαχειρίζεστε εσείς το προφίλ, δηλαδή να το έχετε διεκδικήσει και επαληθεύσει. Αν δεν το έχετε κάνει, δεν υπάρχει κανείς να ειδοποιηθεί, και ένα τηλέφωνο αλλαγμένο στο κουτάκι σας μπορεί να χτυπά σε κάποιον άλλον χωρίς να το μάθετε.

Για το ίδιο το προφίλ και τη σημασία του έχω γράψει στο «Google Business Profile: το προφίλ που βλέπουν πριν το site σας».

Αν συμβεί

Ακόμη και με όλα αυτά κλεισμένα, ο κίνδυνος μικραίνει πολύ, αλλά δεν μηδενίζεται. Αν μια μέρα κάποιος μιλήσει στο όνομά σας, αυτό που μετράει περισσότερο είναι ο χρόνος.

Αν έφυγαν χρήματα, κάθε ώρα μετράει. Δεν υπάρχει εγγύηση ότι τα χρήματα θα επιστραφούν, αλλά κάθε ώρα που περνά χωρίς να ενημερωθεί η τράπεζα του πελάτη μικραίνει την πιθανότητα.

Οι πελάτες σας πρέπει να το ακούσουν από εσάς. Όσο περισσότερο κυκλοφορεί το ψεύτικο μήνυμα χωρίς επίσημη διάψευση, τόσο περισσότεροι πέφτουν στην παγίδα.

Υπάρχει αρμόδια αρχή. Στην Ελλάδα, η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος δέχεται καταγγελίες στο 11188, στο ccu@cybercrimeunit.gov.gr, ή ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr, με κωδικούς Taxisnet. Οι ψεύτικες σελίδες συχνά διαγράφονται γρήγορα, και μαζί τους χάνονται και τα αποδεικτικά.

Αν το ψεύτικο μήνυμα ήρθε από το δικό σας email, τότε το πρόβλημα είναι και δικό σας, γιατί κάποιος είχε πρόσβαση σε ό,τι υπήρχε μέσα. Αν είδε προσωπικά δεδομένα πελατών, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων μπορεί να σας υποχρεώνει να ενημερώσετε την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα χωρίς καθυστέρηση και, όπου είναι εφικτό, μέσα σε 72 ώρες από τη στιγμή που το μάθατε. Αυτή είναι η στιγμή να μιλήσετε με δικηγόρο, όχι να το ψάξετε μόνοι σας.

Το όνομα που χτίσατε

Θυμάστε τον πελάτη της αρχής; Αν το τιμολόγιό σας έγραφε πάντα ότι τα τραπεζικά σας στοιχεία δεν αλλάζουν ποτέ με email, θα είχε πάρει τηλέφωνο πριν πληρώσει. Δεν θα χρειαζόταν να ξέρει τίποτα για DMARC ή για domains. Θα του αρκούσε μία πρόταση, που θα την είχε διαβάσει πολλές φορές χωρίς να της δώσει σημασία, μέχρι τη μέρα που θα τη χρειαζόταν.

Για το ποιος φταίει νομικά, θα σας συμβουλέψει ένας δικηγόρος. Ότι κινδυνεύετε να χάσετε έναν καλό πελάτη, το ξέρετε ήδη. Το όνομά σας το χτίσατε με χρόνια δουλειάς, και είναι εύκολο να μιλήσει κάποιος άλλος στο όνομά σας. Υπάρχουν τρόποι να του το κάνετε δύσκολο, αρκεί να υπάρχουν πριν, όχι μετά.

Αν δεν ξέρετε αν το domain σας επιτρέπει σε άλλους να στέλνουν email ως εσείς, ή ποιος έχει σήμερα πρόσβαση στις σελίδες σας και στο προφίλ σας στη Google, το κοιτάμε μαζί σας και σας δίνουμε γραπτά τι βρήκαμε. Οι ρυθμίσεις του domain περιλαμβάνονται στην υπηρεσία hosting και domains. Στείλτε μας μέσα από τη φόρμα τη διεύθυνση του site σας και ποια εταιρεία σας δίνει σήμερα το email.

Η συνολική εικόνα: το άρθρο αυτό καλύπτει ένα κομμάτι ενός μεγαλύτερου θέματος. Αν ψάχνετε ολόκληρη την εικόνα, από την αρχή ως το τέλος, είναι στον οδηγό για την ασφάλεια και τα νομικά του site σας.