Αν έχετε κατάστημα, ξέρετε τι έχετε στα ράφια. Αν έχετε συνεργείο, ξέρετε ποια αυτοκίνητα είναι μέσα. Αν έχετε κατάλυμα, ξέρετε ποια δωμάτια είναι κλεισμένα την Παρασκευή.
Για το site σας, που συχνά είναι το πιο ακριβό πράγμα που αγοράσατε την τελευταία πενταετία, πολλοί δεν μπορούν να απαντήσουν σε τέσσερις βασικές ερωτήσεις.
Δεν είναι αμέλεια. Είναι ότι κανείς δεν σας είπε ποτέ ποιες είναι οι ερωτήσεις. Πάμε να τις δούμε, και κυρίως πώς απαντιούνται χωρίς να ξέρετε τίποτα τεχνικό.
Ποιος άλλος τρέχει κώδικα μέσα στις σελίδες σας;
Αυτή είναι η πρώτη, και είναι συχνά η πιο απροσδόκητη.
Ένα τυπικό site μικρής επιχείρησης δεν φορτώνει μόνο τα δικά του. Φορτώνει τη γραμματοσειρά από έναν διακομιστή αλλού. Το κουμπί «μοιραστείτε» από ένα κοινωνικό δίκτυο. Τον χάρτη. Το εργαλείο μέτρησης. Το εργαλείο που έβαλε κάποιος πριν τρία χρόνια για μια καμπάνια και έμεινε εκεί. Το pixel (κρυφός κώδικας παρακολούθησης) μιας διαφημιστικής πλατφόρμας που δεν χρησιμοποιείτε πια.
Πώς το βλέπετε; Τα εργαλεία προγραμματιστή που έχει κάθε browser δείχνουν τη λίστα με ό,τι κατεβαίνει στη σελίδα σας, και ό,τι δεν είναι η δική σας διεύθυνση είναι κάποιος άλλος.
Γιατί έχει σημασία, με τη σειρά που θα σας πονέσει:
Πρώτον, η ταχύτητα. Κάθε τέτοιο αρχείο που κατεβαίνει προσθέτει χρόνο, και ο χρόνος που χάνεται στο κινητό κοστίζει επισκέπτες.
Δεύτερον, οι υποχρεώσεις. Πολλά από αυτά τοποθετούν cookies ή στέλνουν στοιχεία του επισκέπτη κάπου αλλού. Αυτό σας βάζει σε ένα πλαίσιο υποχρεώσεων που περιγράφουμε στο άρθρο για τα cookies και τη συγκατάθεση, και η άγνοια δεν είναι υπεράσπιση.
Τρίτον, και αυτό το προσπερνάνε πολλοί: είναι κώδικας που εκτελείται μέσα στη σελίδα σας και δεν τον έχετε γράψει εσείς. Αν αλλάξει, αλλάζει στη σελίδα σας, χωρίς να σας ρωτήσει κανείς.
Τι κάνετε με τη λίστα; Για κάθε γραμμή, μία ερώτηση: το χρησιμοποιώ ακόμη; Ό,τι δεν χρησιμοποιείτε, φεύγει. Αν θέλετε τη λίστα έτοιμη, με το τι κάνει το καθένα γραμμένο δίπλα, χωρίς να ανοίξετε εργαλεία του browser, αυτή ακριβώς τη δουλειά κάνει το MS-Consent: σαρώνει τη σελίδα και σας δείχνει τι βρήκε.
Τα νούμερα που κοιτάτε, μετράνε αυτό που νομίζετε;
Οι περισσότεροι έχουν κάποιο εργαλείο μέτρησης στο site τους. Λιγότεροι το ανοίγουν. Ελάχιστοι έχουν ελέγξει ποτέ αν λέει την αλήθεια.
Και δεν μιλάω για ακρίβεια στο δεύτερο δεκαδικό. Μιλάω για το εξής: πατάτε «Αποστολή» στη φόρμα σας, φτάνει το μήνυμα, και μετά ανοίγετε το εργαλείο σας. Καταγράφηκε; Σε πολλά sites, δεν καταγράφεται. Ή καταγράφεται και όταν η υποβολή απέτυχε.
Τώρα δοκιμάστε το και ανάποδα, που είναι πιο επώδυνο. Τα εργαλεία μέτρησης ονομάζουν «μετατροπή» κάθε ενέργεια που εσείς τους έχετε πει να τη θεωρούν επιτυχία: μια φόρμα που υποβλήθηκε, ένα πάτημα στο τηλέφωνό σας, μια παραγγελία που ολοκληρώθηκε. Πάρτε λοιπόν δέκα τέτοιες του περασμένου μήνα, μία μία, και βρείτε πόσες κατέληξαν σε άνθρωπο με τον οποίο μιλήσατε ή που σας πλήρωσε. Αν το νούμερο σας ξαφνιάσει, δεν φταίει η αγορά. Φταίει το τι έχει οριστεί ως επιτυχία.
Και αν σε αυτό το σημείο σκεφτήκατε «ωραία, αλλά εγώ δεν ξέρω καν από πού να το δω αυτό», δεν είστε η εξαίρεση, είστε ο κανόνας. Έχουμε γράψει χωριστά για το πώς διαβάζονται οι αναφορές από μη τεχνικό. Είναι από τα πράγματα που συχνά απαντιούνται γρήγορα, όταν ξέρει κανείς πού να κοιτάξει.
Η βασική ερώτηση πάντως μένει: μετράμε καν το σωστό πράγμα;
Και υπάρχει και μια νεότερη πτυχή. Όλο και περισσότεροι παίρνουν την απάντηση από έναν βοηθό χωρίς να μπουν ποτέ στο site σας. Αυτή η επιρροή δεν φαίνεται σε κανένα εργαλείο μέτρησης, ούτε στο δικό μας, γιατί επίσκεψη δεν έγινε. Αυτό που μετριέται είναι οι επισκέψεις που τελικά φτάνουν στο site σας από μηχανές απάντησης (AI). Γι’ αυτό φτιάξαμε το MS-Analytics, που μετράει χωρίς cookies και ξεχωρίζει αυτές τις επισκέψεις. Μετράει μόνο όσες φτάνουν, όχι την απάντηση που δόθηκε χωρίς κλικ. Δεν χρειάζεται να είναι το δικό μας εργαλείο. Χρειάζεται όμως να είναι κάτι που το ανοίγετε και το καταλαβαίνετε.
Πότε ελέγχθηκε τελευταία φορά, και τι σημαίνει «ελέγχθηκε»;
Η τρίτη ερώτηση απαντιέται πιο εύκολα από όλες. Είναι όμως και αυτή που ακούει πιο συχνά «δεν θυμάμαι».
Ένα site δεν χαλάει ξαφνικά. Ξεφτίζει. Ένας σύνδεσμος σπάει επειδή άλλαξε μια σελίδα. Μια εικόνα ανεβαίνει στο site σε πρωτότυπο μέγεθος, και από εκείνη τη μέρα κάθε επισκέπτης κατεβάζει 4 MB για να τη δει, θέμα που το έχουμε δει αναλυτικά. Μια σελίδα παύει να εμφανίζεται στις μηχανές επειδή κάποιος πάτησε ένα κουτάκι. Ένα πιστοποιητικό πλησιάζει τη λήξη του.
Κανένα από αυτά δεν ουρλιάζει. Όλα μαζί όμως, μέσα σε δεκαοχτώ μήνες, φτιάχνουν ένα site για το οποίο λέτε «κάτι δεν πάει καλά και δεν ξέρω τι».
Προσοχή σε κάτι: ο έλεγχος δεν είναι μια βαθμολογία. Έχω δει επιχειρηματίες να κυνηγάνε ένα νούμερο σε ένα εργαλείο ταχύτητας σαν να είναι αυτοσκοπός. Δεν είναι. Αυτό που θέλετε είναι λίστα με συγκεκριμένα ευρήματα, και δίπλα στο καθένα το τι σημαίνει αυτό για εσάς.
Δύο φορές τον χρόνο αρκούν για ένα ήσυχο site, και οπωσδήποτε μετά από κάθε μεγάλη αλλαγή. Αν θέλετε ο έλεγχος να τρέχει μόνος του και η λίστα να φτάνει έτοιμη στα χέρια σας, ακριβώς γι’ αυτό φτιάχτηκε το MS-Tools, και το χρησιμοποιούμε πρώτοι εμείς στα δικά μας websites. Αν προτιμάτε να τον κάνετε χειροκίνητα, μια χαρά. Αρκεί να γίνεται.
Ποιος το αναλαμβάνει όταν χαλάσει;
Την τέταρτη την αφήνω τελευταία επειδή είναι η μόνη που δεν λύνεται με εργαλείο.
Κάντε μια δοκιμή νοερά. Είναι Σάββατο βράδυ. Το site σας δεν ανοίγει. Ποιον παίρνετε τηλέφωνο, και τι είναι υποχρεωμένος να κάνει;
Αν η απάντηση είναι «τον τάδε που μου το έφτιαξε, αν απαντήσει», δεν έχετε υποστήριξη. Έχετε γνωριμία. Και η γνωριμία δουλεύει μέχρι τη μέρα που ο τάδε έχει βαφτίσια.
Η διαφορά ανάμεσα στο «θα το κοιτάξω» και στο «το αναλαμβάνω» είναι συμβατική, όχι συναισθηματική. Σημαίνει ότι κάποιος είναι υποχρεωμένος να επέμβει, ότι υπάρχουν αντίγραφα ασφαλείας που δοκιμάζονται, ότι κάποιος ειδοποιείται πριν το δείτε εσείς. Το έχω πληρώσει και εγώ ο ίδιος στο δικό μου site, όπως περιέγραψα πριν από λίγες μέρες, και ήμουν ο κατασκευαστής, ο πελάτης και ο υπεύθυνος μαζί.
Αυτό ακριβώς είναι η συντήρηση και η υποστήριξη ως υπηρεσία. Δεν χρειάζεται να είναι δική μας. Χρειάζεται όμως να έχει όνομα, τιμή και υποχρέωση. Αν αυτός που σας φτιάχνει το site σάς λέει «μην ανησυχείτε, ό,τι χρειαστείτε», ζητήστε το γραπτώς. Θα καταλάβετε αμέσως τι έχετε.
Και τι γίνεται αν δεν έχετε χρόνο για όλα αυτά
Θα ήταν ανέντιμο να σας πω ότι θα κάτσετε να τα κάνετε και τα τέσσερα αυτή την εβδομάδα. Δεν θα τα κάνετε, και το ξέρουμε και οι δύο.
Οπότε, αν κρατήσετε δύο, κρατήστε το πρώτο και το τέταρτο.
Το πρώτο, γιατί συχνά θέλει λίγα λεπτά και πιθανότατα θα βρείτε πράγματα που φορτώνουν εδώ και χρόνια χωρίς λόγο. Το τέταρτο, γιατί θέλει ένα τηλεφώνημα και απαντά στο μόνο ερώτημα που θα σας απασχολήσει πραγματικά κάποια στιγμή.
Τα άλλα δύο περιμένουν. Αλλά μην τα ξεχάσετε, γιατί η σειρά με την οποία τα ανακαλύπτει κανείς είναι πολύ συχνά η ίδια: πρώτα σπάει κάτι, μετά ψάχνει ποιος το αναλαμβάνει, και μόνο τότε καταλαβαίνει ότι τα νούμερα που κοιτούσε έναν χρόνο δεν έλεγαν αυτό που νόμιζε.
Αν δεν ξέρετε τι φορτώνει το site σας, τι μετράνε τα νούμερά σας και ποιος επεμβαίνει όταν χαλάσει, τα κοιτάμε και τα τέσσερα για τη δική σας περίπτωση. Παίρνετε μια λίστα με ό,τι βρήκαμε και τι προτείνουμε, με σειρά προτεραιότητας, και ξεχωρίζουμε καθαρά τι είναι απλή μέτρηση, τι παρακολούθηση και τι επέμβαση. Στείλτε μας μέσα από τη φόρμα τη διεύθυνση του site σας. Αν θέλετε μετά να το αναλάβουμε εμείς, με συμβατική υποχρέωση επέμβασης, αυτό είναι η συντήρηση και υποστήριξη.
Η συνολική εικόνα: το άρθρο αυτό καλύπτει ένα κομμάτι ενός μεγαλύτερου θέματος. Αν ψάχνετε ολόκληρη την εικόνα, από την ανάθεση ως την αντικατάσταση, είναι στον οδηγό για το site σας.
