Στις 8 Σεπτεμβρίου αποφάσισα ότι οι σελίδες των προϊόντων μου δεν θα έχουν τιμές. Θα παρέπεμπαν στο κατάστημα, εκεί θα τα έβρισκε ο κόσμος, καθαρά πράγματα.

Στις 11 Σεπτεμβρίου το πήρα πίσω και τις έβαλα όλες.

Τρεις μέρες. Δεν άλλαξε η αγορά μέσα σε τρεις μέρες, ούτε ανακάλυψα κάποια μελέτη. Άλλαξε κάτι πολύ πιο ταπεινό: κάθισα και διάβασα τις σελίδες μου σαν να μην τις είχα γράψει εγώ.

Τι βλέπει αυτός που δεν ξέρει

Δοκιμάστε το κι εσείς, είναι δωρεάν και κάπως οδυνηρό. Ανοίξτε τη σελίδα της υπηρεσίας σας και διαβάστε την σαν να μπαίνετε πρώτη φορά. Όχι σαν ιδιοκτήτης που ξέρει τι υπάρχει από πίσω. Σαν κάποιος που έχει ανοιχτές άλλες τέσσερις καρτέλες και δεν έχει κανέναν λόγο να σας δώσει τον χρόνο του.

Τι κάνει αυτός ο άνθρωπος όταν δεν βρίσκει τιμή; Δεν συμπληρώνει τη φόρμα. Αυτό είναι φαντασίωση δική μας. Κλείνει την καρτέλα και πάει στην επόμενη, όπου κάποιος είχε το θάρρος να γράψει ένα νούμερο. Και αν τυχόν μείνει, μαντεύει. Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα, γιατί δεν μαντεύει στο κενό.

Θα σας πω τι έπαθα, και είναι σχετικό όσο τίποτε άλλο. Ο έξυπνος βοηθός του site μου έλεγε στους επισκέπτες «290 έως 1.500 ευρώ» για την κατασκευή ενός site, με απόλυτη σιγουριά, ενώ η δική μου τιμή ξεκινά από τα 450. Από πού τα βρήκε; Από ένα δικό μου άρθρο που περιγράφει πόσο κοστίζει πραγματικά ένα site το 2026 στην ελληνική αγορά. Οι μόνες τιμές που είχε διαβάσει ήταν της αγοράς, γιατί οι δικές μου δεν ήταν πουθενά.

Αυτό είναι όλο το μάθημα σε μία πρόταση: το κενό δεν μένει κενό. Ό,τι δεν γράφετε εσείς, το συμπληρώνει ο ανταγωνιστής σας, το φόρουμ, ο κουμπάρος που «ξέρει από αυτά», ή ένας βοηθός που διάβασε κάτι κάπου. Και το νούμερο που θα βάλουν στο κεφάλι του πελάτη σας θα είναι πάντα το λάθος νούμερο: ή τόσο χαμηλό που θα σας θεωρήσει ακριβό, ή τόσο ψηλό που δεν θα σας ρωτήσει καν.

Πότε η σταθερή τιμή είναι η μόνη σωστή απάντηση

Ας πάμε στην ουσία, γιατί «βάλτε τιμές» χωρίς συνέχεια είναι κι αυτό άχρηστη συμβουλή.

Υπάρχει μια κατηγορία υπηρεσιών όπου η τιμή είναι μία και τελεία, και η άρνηση να γραφτεί δεν προστατεύει τίποτα. Αν πουλάτε συνδρομή, φιλοξενία, άδεια χρήσης, ή οτιδήποτε έχει το ίδιο κόστος για κάθε πελάτη, γράψτε το νούμερο. Το LogicInvoice κοστίζει 144€ τον χρόνο, ίδια τιμή για τον ελεύθερο επαγγελματία που εκδίδει δέκα τιμολόγια τον μήνα και για την εταιρεία που εκδίδει τριακόσια. Τι ακριβώς θα κέρδιζα κρύβοντάς το; Ένα τηλεφώνημα στο οποίο θα έλεγα το ίδιο πράγμα, αφού πρώτα θα είχα κάνει τον άλλον να το κυνηγήσει.

Το ίδιο ισχύει για ό,τι μοιάζει με προϊόν. Δέκα ώρες τηλεϋποστήριξης, 240 ευρώ. Δεν υπάρχει εκδοχή αυτής της πρότασης που να κερδίζει κάτι από τη μυστικότητα.

Και προσοχή σε αυτό, γιατί την πάτησα την περασμένη εβδομάδα: ο ΦΠΑ γράφεται δίπλα στην τιμή, όχι στα ψιλά γράμματα. Είχα τη σημείωση «όλες οι τιμές είναι χωρίς ΦΠΑ» στο τέλος της ενότητας, τακτοποιημένη και ευπρεπής, και θεωρούσα ότι έκανα τη δουλειά μου. Μέχρι που κοίταξα τη σελίδα με τα μάτια του επισκέπτη: βλέπει «144€», φεύγει με το 144 στο κεφάλι του, και η σημείωση τριάντα εκατοστά πιο κάτω δεν τον προλαβαίνει ποτέ. Το διόρθωσα την ίδια μέρα, σε κάθε τιμή χωριστά.

Πότε το εύρος λέει την αλήθεια καλύτερα από το νούμερο

Τώρα η δύσκολη περίπτωση, και η πιο συνηθισμένη. Το site. Δεν κοστίζει το ίδιο για όλους, και όποιος σας πει διαφορετικά ή δεν έχει φτιάξει ποτέ site ή σας πουλάει έτοιμο πρότυπο και το λέει κατασκευή.

Εδώ το εύρος δεν είναι υπεκφυγή, είναι η ακριβέστερη περιγραφή της πραγματικότητας. Αλλά, και είναι μεγάλο αλλά, το εύρος χωρίς εξήγηση είναι χειρότερο από την απουσία τιμής. Το «από 450€» σκέτο διαβάζεται από τον αναγνώστη ως «450 στη διαφήμιση, 1.200 στο τιμολόγιο». Το έχει ξαναπάθει, και δεν έχει κανέναν λόγο να σας εμπιστευτεί περισσότερο από τον προηγούμενο.

Η συνέχεια είναι που κάνει τη δουλειά. Τι περιλαμβάνει αυτό το 450, με ονόματα και όχι με ευχολόγια. Και, το σημαντικότερο, τι είναι αυτό που το μετακινεί: πόσες σελίδες, αν χρειάζεται δίγλωσσο, αν μπαίνει ηλεκτρονικό κατάστημα, αν πρέπει να μεταφερθεί περιεχόμενο από παλιό site. Ο αναγνώστης που διαβάζει αυτή τη λίστα κάνει μόνος του τον υπολογισμό και τοποθετείται. Άλλοι θα καταλάβουν ότι είναι στα χαμηλά και θα χαρούν. Άλλοι θα καταλάβουν ότι είναι στα ψηλά και θα σας πάρουν τηλέφωνο έχοντας ήδη χωνέψει το ποσό, που είναι ακριβώς το τηλεφώνημα που θέλετε.

Ψέματα λέω; Σκεφτείτε την τελευταία φορά που ζητήσατε εσείς προσφορά για κάτι. Δεν θέλατε να μάθετε την τιμή. Θέλατε να μάθετε αν είστε στο σωστό μαγαζί.

Πότε το έργο μιλάει αντί για την τιμή

Υπάρχει και η τρίτη περίπτωση, όπου ούτε νούμερο στέκεται ούτε εύρος: η δουλειά που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Μια εφαρμογή για δικό σας τρόπο δουλειάς, μια ενοποίηση με σύστημα που έχετε από το 2011, μια μετάβαση που κανείς δεν ξέρει τι θα βρει από κάτω μέχρι να την ανοίξει.

Εδώ η λύση δεν είναι το «επικοινωνήστε μαζί μας». Είναι τα ενδεικτικά έργα. Δείχνετε τρία πράγματα που έχετε φτιάξει, με το τι ζητήθηκε και σε τι τάξη μεγέθους κινήθηκαν. Ο επισκέπτης βρίσκει το δικό του δίπλα σε ένα από τα τρία και έχει το μέτρο του. Είναι πιο δύσκολο να γραφτεί από ένα νούμερο, το ξέρω. Είναι όμως η μόνη τίμια απάντηση όταν η αλήθεια είναι «εξαρτάται», και τουλάχιστον ο αναγνώστης καταλαβαίνει από τι εξαρτάται.

Και ναι, υπάρχει και η τέταρτη περίπτωση: η υπηρεσία που πραγματικά χρειάζεται κουβέντα πριν από κάθε νούμερο. Τότε γράψτε πώς τιμολογείται. Με την ώρα, με το έργο, με συνδρομή, με προκαταβολή και εξόφληση στην παράδοση. Και γράψτε τις δύο ή τρεις ερωτήσεις που θα κάνετε για να βγάλετε την τιμή. Ο επισκέπτης που ξέρει τι θα τον ρωτήσετε μπαίνει στη φόρμα προετοιμασμένος, και η προσφορά που θα πάρει θα είναι σωστή από την πρώτη φορά.

Και η ερώτηση που γυρίζω πίσω

Υπάρχει και μια πέμπτη περίπτωση, που δεν χωράει σε σελίδα αλλά αξίζει να ειπωθεί, γιατί τη χρησιμοποιώ συνέχεια. Όταν ξέρω τον πελάτη, αντιστρέφω την ερώτηση. Δεν του λέω πόσο κοστίζει ένα site. Του λέω: «πες μου πόσα θέλεις να διαθέσεις, και θα σου φτιάξω το καλύτερο site γι’ αυτό το ποσό».

Ακούγεται σαν υπεκφυγή. Κάνει όμως το ακριβώς αντίθετο, τον βγάζει από το δίλημμα. Ο άνθρωπος απέναντι δεν έχει τρόπο να ξέρει τι αξίζει το site του, γιατί δεν είναι η δουλειά του. Ξέρει όμως πολύ καλά τι μπορεί να διαθέσει. Μόλις το πει, η κουβέντα παύει να είναι διαπραγμάτευση και γίνεται σχεδιασμός: μέσα σε αυτό το ποσό, τι είναι το πιο σημαντικό να γίνει πρώτο, και τι μπορεί να περιμένει για δεύτερη φάση.

Δεν τον αφήνω όμως μόνο του με τον αριθμό του, γιατί αυτό θα ήταν βολικό για μένα και άδικο για εκείνον. Του λέω και τη δική μου εκτίμηση: «γι’ αυτό που θέλεις να κάνεις, το ποσό που χρειάζεται είναι περίπου τόσο». Και το «περίπου» είναι κυριολεκτικό, γιατί υπάρχουν έργα που δεν μοιάζουν με κανένα προηγούμενο και φεύγουν πολύ έξω από κάθε εύρος. Αν η εκτίμησή μου και ο προϋπολογισμός του απέχουν πολύ, το μαθαίνουμε την πρώτη μέρα και όχι την τελευταία.

Η τιμή που διδάσκει

Θέλω να σας δείξω κάτι που το έκανα και το θεωρώ από τα καλύτερα που έχω γράψει σε σελίδα τιμών. Η συντήρηση του site κοστίζει 179 ευρώ τον χρόνο. Και 129, αν τη φιλοξενία την έχουμε εμείς.

Δύο νούμερα, το ένα δίπλα στο άλλο. Δεν χρειάζεται καμία επεξήγηση, λέει μόνο του τι λέει: όταν το site είναι στον δικό μας server, ξέρουμε το περιβάλλον, δεν κυνηγάμε κωδικούς τρίτων και δεν χρεώνουμε την ώρα που θα πήγαινε χαμένη. Ο επισκέπτης που φιλοξενείται αλλού βλέπει τη διαφορά και σκέφτεται μόνος του το επόμενο βήμα. Ο επισκέπτης που είναι ήδη μαζί μας νιώθει ότι κέρδισε κάτι.

Αυτό είναι τιμή που δουλεύει και σαν επιχείρημα. Κι όμως, μέχρι πριν λίγες μέρες ήταν κρυμμένη.

Δύο ώρες που κάνουν διαφορά ενός χρόνου

Δεν θα σας πω ότι είναι εύκολο. Την περασμένη εβδομάδα πέρασα από 61 γραμμές τιμής στο δικό μου site για να ενοποιήσω μία και μόνη λέξη, το «χωρίς ΦΠΑ», με έντεκα εξαιρέσεις όπου η τιμή είναι τελική. Και χθες βράδυ, ενώ νόμιζα ότι είχα τελειώσει, βρήκα ολόκληρη σελίδα προϊόντος με τέσσερις τιμές και καμία ένδειξη ΦΠΑ δίπλα τους.

Αν το κάνετε, κάντε το με σειρά. Πρώτα αποφασίζετε ποια κατηγορία είναι κάθε υπηρεσία σας από τις τέσσερις παραπάνω. Μετά γράφετε το νούμερο ή το εύρος, και από κάτω τι το μετακινεί. Μετά περνάτε και βάζετε τον ΦΠΑ δίπλα σε κάθε ποσό. Και στο τέλος, το βήμα που παραλείπουν όλοι: διαβάζετε τη σελίδα φωναχτά. Αν κάπου χρειαστεί να πείτε «ναι αλλά εννοείται ότι…», αυτό το «εννοείται» λείπει από τη σελίδα.

Ο κόπος αυτός δεν επιστρέφεται σε μία μέρα. Επιστρέφεται στα τηλεφωνήματα που δεν θα κάνετε για να εξηγήσετε το προφανές, και στα ραντεβού με ανθρώπους που ήρθαν ξέροντας πού πατάνε. Έχω γράψει ξεχωριστά για το γιατί δεν παίρνει τηλέφωνο ο κόσμος από το site σας, και η μισή απάντηση κρύβεται εδώ: δεν παίρνουν επειδή δεν ξέρουν τι θα ακούσουν.

Κι έτσι γύρισα σε τρεις μέρες

Δεν άλλαξα γνώμη επειδή κάποιος με έπεισε. Άλλαξα γνώμη επειδή είδα, στο δικό μου site, τι γεμίζει το κενό όταν δεν το γεμίζω εγώ. Ένας βοηθός που έλεγε ξένες τιμές με τη σιγουριά του σπιτιού, και ένας επισκέπτης που θα έφευγε με αυτές.

Η ερώτηση «τιμές ή επικοινωνία;» είναι λάθος ερώτηση. Η σωστή είναι: τι από όσα ξέρω για την τιμή μου μπορώ να το γράψω σήμερα, ώστε αυτός που διαβάζει να μη χρειαστεί να μαντέψει; Σχεδόν πάντα, η απάντηση είναι «περισσότερα από όσα νόμιζα».

Αν η σελίδα τιμών σας αφήνει τον επισκέπτη να μαντεύει, ή αν δεν έχετε καθόλου, τη διαβάζουμε με το μάτι αυτού που δεν ξέρει. Σας λέμε πού μένει με απορία, χωρίς να το γλυκάνουμε, και σας προτείνουμε τι να γράψετε: σταθερή τιμή, εύρος ή παράδειγμα έργου, ανάλογα με το τι πουλάτε. Στείλτε μας μέσα από τη φόρμα τη διεύθυνση της σελίδας, ή του site αν σελίδα τιμών δεν υπάρχει ακόμη. Η δουλειά αυτή γίνεται στο πλαίσιο της κατασκευής ιστοσελίδων.