Υπάρχει μια υποχρέωση που ισχύει ήδη έναν μήνα, αφορά χιλιάδες ελληνικά site, και δεν την έχει ακούσει σχεδόν κανείς. Δεν είναι από αυτές που ανακοινώνονται με δελτίο τύπου, γιατί είναι μικρή. Τόσο μικρή που χωράει σε μία πρόταση: αν έχετε βοηθό συνομιλίας στη σελίδα σας, ο επισκέπτης πρέπει να ξέρει ότι δεν μιλάει με άνθρωπο.
Αυτό είναι όλο. Και όμως, ανοίξτε δέκα ελληνικά site με παραθυράκι συνομιλίας και μετρήστε πόσα το λένε. Θα κουραστείτε πριν βρείτε τρία.
Πού γράφεται αυτό, και από πότε
Στο άρθρο 50 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689, αυτού που όλοι ξέρουν ως AI Act. Το άρθρο 113 ορίζει ότι ο Κανονισμός εφαρμόζεται γενικά από τις 02/08/2026, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις που πάνε νωρίτερα ή αργότερα. Το άρθρο 50 δεν είναι σε αυτές. Άρα τρέχει από τις 02/08/2026, δηλαδή από τότε που οι περισσότεροι από εμάς ήμασταν κάπου με άμμο.
Εδώ θα σας διακόψω, γιατί ξέρω τι ακούσατε. «Μα δεν τα ανέβαλαν όλα;»
Όχι όλα. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744 της 08/07/2026, το λεγόμενο Digital Omnibus, μετέθεσε πράγματι πολλά: τα αυτοτελή συστήματα υψηλού κινδύνου στις 02/12/2027, όσα είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα στις 02/08/2028, τα ρυθμιστικά δοκιμαστήρια στις 02/08/2027. Για τη διαφάνεια όμως δεν έδωσε παράταση. Έκανε το αντίθετο: σύμφωνα με την ανακοίνωση του Συμβουλίου, μείωσε την περίοδο χάριτος για τις τεχνικές λύσεις σήμανσης τεχνητά παραγόμενου περιεχομένου από έξι μήνες σε τρεις, με προθεσμία τις 02/12/2026.
Δηλαδή η ημερομηνία 02/12/2026 που κυκλοφορεί δεξιά και αριστερά δεν είναι αναβολή. Είναι δεύτερη, αυστηρότερη προθεσμία για κάτι άλλο. Το πρώτο πράγμα τρέχει ήδη.
Δύο διαφορετικές υποχρεώσεις, που τις μπερδεύουν
Το άρθρο 50 δεν λέει ένα πράγμα, λέει δύο, και απευθύνεται σε διαφορετικούς ανθρώπους.
Η πρώτη παράγραφος αφορά τα συστήματα που αλληλεπιδρούν απευθείας με ανθρώπους. Ζητά να είναι σχεδιασμένα και αναπτυγμένα έτσι ώστε ο άνθρωπος να ενημερώνεται ότι αλληλεπιδρά με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Με μία λογική εξαίρεση: όταν αυτό είναι ήδη προφανές σε ένα ευλόγως ενημερωμένο και παρατηρητικό πρόσωπο. Αν το κουμπί λέει «Ρωτήστε τον βοηθό μας», δύσκολα θα ισχυριστεί κάποιος ότι ξεγελάστηκε.
Η τέταρτη παράγραφος αφορά τη δημοσίευση. Όποιος δημοσιεύει εικόνα, ήχο ή βίντεο που συνιστά βαθύ παραποίημα, οφείλει να το γνωστοποιεί. Και όποιος δημοσιεύει κείμενο που παράγεται ή χειραγωγείται με σκοπό την ενημέρωση του κοινού για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, το ίδιο.
Προσέξτε όμως την εξαίρεση της τέταρτης παραγράφου, γιατί είναι το μισό της ουσίας: δεν ισχύει όταν το περιεχόμενο έχει υποβληθεί σε ανθρώπινη συντακτική επιμέλεια και κάποιο φυσικό ή νομικό πρόσωπο αναλαμβάνει τη συντακτική ευθύνη για τη δημοσίευση. Υπάρχει και δεύτερη εξαίρεση, για έργα προδήλως καλλιτεχνικά, σατιρικά ή μυθοπλαστικά, όπου αρκεί μια διακριτική γνωστοποίηση που δεν χαλάει την απόλαυση του έργου.
Ας μιλήσουμε ελληνικά. Ένα άρθρο που το έβγαλε πρόγραμμα, το διάβασε άνθρωπος, το διόρθωσε, βάζει το όνομά του από κάτω και σηκώνει την ευθύνη, δεν χρειάζεται σήμανση. Ένα κείμενο που παρήχθη μαζικά, δεν το άγγιξε κανείς και ανέβηκε για να ενημερώσει το κοινό, χρειάζεται. Η γραμμή δεν είναι το πρόγραμμα. Η γραμμή είναι ο άνθρωπος που αναλαμβάνει.
Και τώρα το ερώτημα που θα κάνετε: ποιον βαραίνει;
Σωστά το σκεφτήκατε. Η πρώτη παράγραφος απευθύνεται στους παρόχους του συστήματος. Η τέταρτη στους φορείς εφαρμογής, δηλαδή σε αυτούς που το χρησιμοποιούν.
Αν λοιπόν αγοράσατε ένα έτοιμο widget συνομιλίας και το κολλήσατε στο site σας, η υποχρέωση του σχεδιασμού δεν είναι, με το γράμμα του κειμένου, δική σας. Είναι του κατασκευαστή.
Μόνο που η ένδειξη, αν λείπει, θα λείπει από τη δική σας σελίδα. Ο επισκέπτης δεν ξέρει ποιος έγραψε το widget και δεν τον ενδιαφέρει. Οπότε το πρακτικό ερώτημα δεν είναι νομικό, είναι μία ερώτηση στον προμηθευτή σας: το σύστημα ενημερώνει τον χρήστη ή όχι; Αν όχι, μπαίνει από εσάς. Είναι δουλειά δέκα λεπτών.
Και επειδή το κείμενο του Κανονισμού είναι κείμενο και η δική σας περίπτωση είναι δική σας: δεν σας δίνω νομική συμβουλή. Σας δείχνω πού γράφεται τι, με τις παραπομπές δίπλα, ώστε να ξέρετε τι ρωτάτε τον δικηγόρο σας αν χρειαστεί.
Τι έκανε ο δικός μας βοηθός, και τι δεν έκανε μέχρι που έγραψα αυτό εδώ
Θα ήταν άβολο να γράφω άρθρο για τη διαφάνεια και να μην κοιτάξω τι κάνει το ίδιο μου το site. Το κοίταξα. Και δεν το έκανε αρκετά καλά.
Ο βοηθός του mslogic.gr έγραφε «Έξυπνος βοηθός» στο κάτω μέρος του παραθύρου, και η υποδοχή του έλεγε ότι είναι ο βοηθός της MS-Logic. Πουθενά όμως δεν έλεγε ότι δεν είναι άνθρωπος. Και το «βοηθός», αν το σκεφτείτε, μπορεί κάλλιστα να είναι υπάλληλος.
Πιθανότατα θα περνούσαμε από την εξαίρεση του προφανούς. Πιθανότατα. Και το «πιθανότατα» είναι κακό σημείο για να στέκεται κανείς όταν γράφει κείμενο που λέει στους άλλους τι να κάνουν.
Οπότε η υποδοχή άλλαξε. Τώρα λέει:
«Γεια σας! Είμαι ο έξυπνος βοηθός της MS-Logic. Πρόγραμμα είμαι, μην μπερδεύεστε, αλλά ξέρω τη δουλειά.»
Πέντε λέξεις μέσα σε παρένθεση, ουσιαστικά. Καμία τους δεν είναι νομικός όρος, καμία δεν λέει «AI», και καμία δεν αφήνει περιθώριο παρεξήγησης. Κράτησα και όσα ίσχυαν ήδη: το «Έξυπνος βοηθός» στο κάτω μέρος, και τη σημείωση κάτω από τη φόρμα στοιχείων ότι οι συνομιλίες καταγράφονται για τη βελτίωση της υπηρεσίας, με σύνδεσμο στην Πολιτική Απορρήτου.
Για να είμαι ακριβής: ο Κανονισμός ήταν η αφορμή. Ο λόγος όμως είναι άλλος, και θα τον κρατούσα ακόμη κι αν αύριο άλλαζε ο νόμος. Ο επισκέπτης που νομίζει ότι μιλάει με άνθρωπο και μετά καταλαβαίνει ότι μιλούσε με πρόγραμμα, δεν θυμώνει με το πρόγραμμα. Θυμώνει με εσάς. Και έχει δίκιο.
Το ίδιο ισχύει και για τα κείμενα. Κάθε άρθρο εδώ έχει όνομα συγγραφέα και ημερομηνία, και κάθε νούμερο που γράφουμε έχει από κάτω του τον σύνδεσμο στην πηγή. Δεν είναι σήμανση, είναι η ίδια ιδέα από άλλη πόρτα: ο αναγνώστης να ξέρει ποιος του μιλάει.
Τι θα έλεγα σε έναν πελάτη σήμερα
Ανοίξτε το site σας σε ανώνυμο παράθυρο και κάντε αυτό που θα έκανε ένας ξένος. Αν πέσετε σε παραθυράκι συνομιλίας, δείτε αν το πρώτο πράγμα που διαβάζετε σας λέει με ποιον μιλάτε. Αν έχετε δημοσιευμένα κείμενα που δεν τα διάβασε ποτέ άνθρωπος, βάλτε άνθρωπο να τα διαβάσει, γιατί έτσι κι αλλιώς φαίνεται.
Και μη φοβάστε τη λέξη. Το «μιλάτε με τον βοηθό μας» δεν έδιωξε ποτέ πελάτη. Το «νόμιζα ότι μιλούσα με άνθρωπο» έχει διώξει πολλούς.
Αν θέλετε να δούμε μαζί τι υπάρχει σήμερα στο site σας και τι λέει, επικοινωνήστε. Δεν είναι μεγάλη δουλειά. Είναι όμως από αυτές που καλύτερα να γίνουν πριν σας τις ζητήσει κάποιος.